Document Type : Original Article
Article Title Persian
Authors Persian
در نظام حقوقی اسلام، مسئله مبارزه با سوءاستفاده از اموال عمومی و ارائه راهکارهای فقهی و حقوقی، ازجمله مباحثیاند، که در زیرمجموعه مباحث حقوق عمومی اسلامی قرار دارد. این مسئله، همواره کانون توجه فقها و حقوقدانان بوده و آنان در این زمینه آثار ارزشمندی نوشتهاند و هرکدام با توجه به شرایط زمانی و مکانی خویش این بحث تبیین و تحلیل نمودهاند؛ زیرا مسئله سوءاستفاده از اموال عمومی همیشه یکی از چالشهای بنیادین اجتماعی بوده، که مردم و جامعه را بهسوی بحران هدایت نموده است. مسئلهای سوءاستفاده از اموال عمومی، در بیشتر کشورها متأسفانه رواج داشته و دارد، که کشور افغانستان یکی از آن کشورهای گرفتار در این بحران ویرانگر است و بسیاری از اموال عمومی ازجمله؛ کمکهای جامعه جهانی در پروژهای بازسازی افغانستان است، که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مورد سوءاستفاده قرارگرفته است. این مقاله، با توجه به اذعان سوءاستفاده از اموال عمومی، که بهعنوان یک چالش در راستای بازسازی کشور افغانستان مطرح بوده و است، جهت بیرون رفت از این چالش ویرانگر، با مدد گیری از آثار فقهای مذاهب اسلامی و حقوقدانان مسلمان، با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد مقارنهای، نخست مسئله را توضیح داده و به تبیین مفاهیم پرکاربرد در این مقاله پرداخته و در ادامه به ارائه راهکار پرداخته است، که حاصل و یافتههای مقاله حاضر عبارتاند از: مقصود از اموال عمومی، هر شیء غیر محدودی است که مالک معینی نداشته، شریعت اسلام انتفاع از آن را برای جامعه مباح دانسته است، که کمک جامعه جهانی جهت بازسازی افغانستان یکی از مصادیق آن هست. این اموال، توسط شخصیتهای حقیقی و یا حقوقی، با عناوین مانند: اختلاس، اتلاف، سرقت، خیانتدرامانت و... مورد سوءاستفاده قرارگرفته و باعث زمینهسازی فساد گسترده در جامعه گردیده است. این مقاله با الگوپذیری از روش فقها و در پارادایم آنان، نخست مفاهیم پرکاربرد و کلیدی را تبیین نموده و در ادامه به تبیین و تحلیل گونهها و روش سوءاستفاده پرداخته و سرانجام با جمعبندی آنها، جهت رفع این چالش ویران، راهکارهای را مطرح نموده است. در منابع فقهی و حقوقی، جهت رفع این مشکل راهکارهای بیان گردیده و جهت مجازات سوءاستفاده کنندگان از اموال عمومی، کیفرهای مادی و غیرمادی متعدد، مانند: حبس، جزای نقدی، برکناری دائمی و یا مدت طولانی از وظائف دولتی، اجرای حدود و تعزیرات بیان است، که در این مقاله جمعآوری، تحلیل و تبیین گردیده است.
Keywords Persian