An Analysis of Allama Tabatabaei's Interpretation of Human Nature as the Cornerstone of Islamic Humanities

Document Type : Original Article

Author

Associate Professor, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran.

10.22034/jspt.2024.399308.1003

Abstract

There are many theories about human nature in both Western and Islamic scholarship. In the history of Western philosophy, the story of human nature has its background in ancient Greek philosophy. There is a wide range of theories of human nature, as numerous as philosophies themselves, presented by many thinkers from different cultures, periods, and schools of thought. Undoubtedly, one of the practical elements in shaping and orientating the humane sciences depends on the type of interpretation of human nature and identity; for instance, a secularist view of human nature in one way and a religious view in another way play a fundamental role in the process of determining the sort of humane sciences. This article focuses on Allama Tabatabaei's explanation of human nature as the foundation of Islamic humanities by using descriptive-analytical and exploratory-inferential techniques. Allama first looks at human nature in terms of its link to the Cause of the causes, the Creator. His concern was human nature from the very outset of the creation of the human soul and before its inherence in the human body to the end of physical life on this earth, and even into the soul's life after Death and finally at the Resurrection. Such an understanding of human nature is the original basis of Islamic human sciences. Although the social aspects of human life and human beings' intercommunication are Allama's focus, they are secondary to the perfection of the human individual and self-actualization.

Keywords


Article Title [Persian]

تحلیلی از تفسیر علامه طباطبایی در خصوص ماهیت انسان به مثابۀ سنگ زیربنای علوم انسانی اسلامی

Author [Persian]

  • سید احمد رهنمایی
دانشیار گروه علوم تربیتی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره، قم، ایران
Abstract [Persian]

در مورد سرشت انسان از منظر غرب و اسلام نظریه های فراوانی وجود دارد. در تاریخ فلسفۀ تعلیم و تربیت غرب، پیشینه بررسی سرشت انسان به فلسفۀ یونان باستان باز می‌گردد. طیف وسیعی از نظریه‌های مزبور، به تعداد خود فلسفه‌های تعلیم و تربیت، توسط متفکران بسیاری از فرهنگ‌ها، دوره‌ها و مکاتب مختلف ارائه شده است. بی‌تردید یکی از عناصر مؤثر در شکل‌بخشی و جهت‌دهی علوم انسانی به نوع تفسیر ما از سرشت و هویت انسان بستگی دارد. از باب مثال، نگاه سکولاریستی به ماهیت انسان از یک جهت و دیدگاه دینی به گونه ای دیگر نقش اساسی در روند تعیین نوع علوم انسانی دارند. این مقاله بر آن است تا با استفاده از روش تحلیلی و رویکرد اکتشافی- استنباطی، به تبیین دیدگاه علامه طباطبایی از سرشت انسان به عنوان سنگ زیربنای علوم انسانی اسلامی بپردازد. علامه در اولین مرتبه به سرشت انسان از نظر پیوند آن با آفریدگار متعال می نگرد. دغدغۀ او مطالعه و بررسی سرشت انسان از همان آغاز خلقت روح انسان و قبل از دمیده شدن آن در بدن انسان تا پایان حیات جسمانی وی در زمین و حتی زندگی روح پس از مرگ و سرانجام در قیامت می‌باشد. چنین درکی از ماهیت انسان، بنیان اصیل علوم انسانی اسلامی به شمار می‌رود. گرچه جنبه‌های اجتماعی زندگی انسان و ارتباط انسان‌ها با یکدیگر مورد توجه علامه است، اما این مطلب در درجه دوم کمال فردی و خودشکوفایی انسان قرار دارد.

Keywords [Persian]

  • سرشت انسان
  • علوم انسانی
  • علوم انسانی اسلامی
  • خودکمال یافتگی
  • علامه طباطبایی
  1. The Holy Quran.

    Campbell, T. (1981). Seven Theories of Human Society. New York, Oxford: Oxford University Press.

    Husayni Tehrani, M.H. (1982). Mihr-e Taban [Luminous Sun; Allama's Biography]. Tehran: Intisharat-e Baqer ol-Ulum. (In Persian)

    Ibn Sina, H. (1992). Sharh ol-Isharat wa al-Tanb¸hat. With the commentary and gloss by Larijani, Sadeq, ed. Insan az Aghaz ta Anjam. vol.2. Tehran: Intisharat-e
    al-Zahra. (In Arabic)

    Majlisi, M.B. (1983). Bihar ol-Anwar [The Oceans of the Lights]. V.57. Beirut:
    al-Wafa. (In Arabic)

    Maslow, A. (1973). The Farther Research of Human Nature. New York: The Viking Press.

    Mesbah Musavi, S.M.K. (1994). Substantive Motion According to Mulla Sadra. M.A. thesis. Montreal: McGill University, Islamic Studies Institute.

    Mesbah, A. & et al. (1995). Ravanshinasi-e Rushd ba Nigarishi be Manabe' Islami. [Developmental Psychology with a View to Islamic Sources]. Tehran, Qom: Hawzeh-University Co-operation Center, SAMT. (In Persian)

    Plato (1955). Republic. In: Philosophies of Beauty. Trans. E.F. Carritt. New York: Oxford University Press.

    Al-Qommi, A.J.M.H. (1983). Basa’ir al-Darajat f¸ Fada’il-e Muhammad. Qom: Maktaba Ayatullah al-Marashi. (In Arabic)

    Qorashi, S.A.A. (1982). Qamus-e Qoran. Vol.2. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyah. (In Persian)

    Stevenson, L. (1987). Seven Theories of Human Nature: Christianity, Freud, Lorenz, Marx, Sartre, Skinner, Plato. New York: Oxford: Oxford University Press.

    Tabatabaei, S.M.H. (1981). Qoran va Qanun-e Tanazu`-e Baqa [The Qoran and the Doctrine of Struggle for Existence]. Qom: Intisharat-e Ahl al-Bayt. (In Persian)

    Tabatabaei, S.M.H. (1986 c). Al-Insan ba`d al-Dunya [Human Beings after the Mundane World]. In: Rasa’el ol-Tawhidiyah. Qom: Bunyad-e `Ilmi va Fekri-e Allama. (In Arabic)

    Tabatabaei, S.M.H. (1986 b.). Al-Insan f¸ al-Dunya [Human Beings in the Mundane World]. In: Rasa’il al-Tawhidiyah. Qom: Bunyad-e `Ilmi va Fekri-e Allama.
    (In Arabic)

    1. Tabatabaei, S.M.H. (1986 a). Al-Insan qabl al-Dunya [Human Beings before the Mundane World]. In: Rasa’il al-Tawhidiyah. Qom: Bunyad-e `Ilmi va Fekri-e Allama. vols.2, 15. (In Arabic)

    Tabatabaei, S.M.H. (1986 f). Resalat ol-Tawhid [Monotheism]. In: Rasa’il
    al-Tawhidiyah
    . Qom: Bunyad-e `Ilmi va Fekri-e Allama. (In Arabic)

    Tabatabaei, S.M.H. (1970). Al-Mizan f¸ Tafsir al-Qoran. Tehran: Dar al-Kutub
    el-Islamiya; vols.1-2, 10, 20,4, 15, 17. (In Arabic)

    Tabatabaei, S.M.H. (1983). al-Mizan: An exegesis of the Qoran. Trans. S.S.A. Rizvi. vols. 1-3. Tehran: World Organization for Islamic Service. (In Persian)

    Tabatabaei, S.M.H. (1989). Islamic Teachings: An Overview. Trans. R. Campbell. New York: Mostazafan Foundation.

    Tabatabaei, S.M.H.. 1969. Shia dar Islam. With an introduction by S. H. Nasr. Tehran. (In Persian)

    Tabatabaei, S.M.H.. 1971. Shi'ite Islam. Trans. Sayyed Husayn Nasr. Pakistan: Karachi, Shia Institute of Pakistan.