1
دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران
2
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه پیام نور قم
3
دانشیار گروه تاریخ تمدن و ادیان ، دانشگاه پیام نور قم
10.22034/jspt.2024.455092.1037
چکیده
«فقه العمران» یا «فقه ساختوساز» مجموعه احکام، مسائل و قواعدی فقهی است که بهصورت مستقیم با ساختوساز و عمران و آبادسازی زمین، ساختمانها و شهر مرتبط است و همچنین احکام فقهی در پیوند با راهها، مناطق مسکونی، فضای سبز، مناطق تجاری، مناطق صنعتی و اراضی کشاورزی را تبیین می نماید. بهعبارتی دیگر فقه العمران عبارت است از پرداختن فقهى به رفتارهاى فردی و اجتماعى که با عمران و ساختوساز پیوند دارند و این پرداختن فقهى همان مراجعه به ادله است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با هدف شناسایی بخش ناشناخته ای از فقه اسلامی و در پاسخ به این پرسش سامان یافته است که ماهیت، موضوع، روش، منابع، پیشینه و کارکرد فقه العمران چیست؟ پژوهش پیشرو به این نتایج دست یافت که موضوع فقه العمران، افعال مکلف در سطح فردی و اجتماعی در حوزه ساختوساز است. روش کار مرتبط با فقه العمران گاه تأسیسی است و گاه تنصیصی و گاهی تلفیقی از هر دو روش است و براى تدوین فقه العمران، نیاز به اصول فقه کاملتر از اصول فقه موجود و براى روشنشدن موضوعات و پدیدههاى فقه العمران، نیاز به علوم انسانى و علوم مهندسی وجود دارد. «فقه العمران» که دارای زیرمجموعههای مختلف است، می تواند در نقشه سنتی علم فقه امامیه (عبادات، معاملات، احکام) زیرمجموعه «احکام» و در مدل پیشنهادی شهید صدر در سلوک عام قرار گیرد.
سعیدی، محمدمهدی، سعیدی، علی و حسینی، سید محمدرضا. (1402). ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی. اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 4(1)، 63–82. https://doi.org/10.22034/jspt.2024.455092.1037
MLA
سعیدی، محمدمهدی، سعیدی، علی، و حسینی، سید محمدرضا. "ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی"، اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 4، 1، 1402، 63–82. doi: 10.22034/jspt.2024.455092.1037
HARVARD
سعیدی، محمدمهدی، سعیدی، علی، و حسینی، سید محمدرضا. (1402). 'ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی'، اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 4(1), pp. 63–82. doi: 10.22034/jspt.2024.455092.1037
CHICAGO
سعیدی، محمدمهدی، سعیدی، علی و حسینی، سید محمدرضا، "ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی." اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 4 1 (1402): 63–82, doi: 10.22034/jspt.2024.455092.1037
VANCOUVER
سعیدی محمدمهدی، سعیدی علی، حسینی سید محمدرضا. ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی. اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام. 1402;4(1):63–82 (In English). doi: 10.22034/jspt.2024.455092.1037