اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

تبیین اخلاق عملی مطلوب حکمرانی از دیدگاه ابوعلی مسکویه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه اراک
2 پژوهشگر پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی اجتماعی؛ پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت؛ تهران، ایران
10.22034/jspt.2025.488958.1074
چکیده
در دنیای معاصر، حکمرانی اخلاقی و به‌کارگیری اصول اخلاقی در فرآیندهای مدیریتی به یک نیاز ضروری تبدیل شده است. با وجود رشد بی‌سابقه‌ی فناوری و تغییرات اجتماعی، بحران‌های سیاسی و اجتماعی در بسیاری از جوامع، چالش‌هایی را برای حکمرانان ایجاد کرده است که ارائه تبیین‌های اخلاق عملی مطلوب حکمرانی را ضروری می‌سازد. در این میان، نظریه‌های کلاسیک اخلاقی، به‌ویژه آموزه‌های ابوعلی مسکویه، می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در راهکارهای حکمرانی ایفا کنند. از این رو در این مقاله به بررسی اصول اخلاق عملی مطلوب حکمرانی از دیدگاه ابوعلی مسکویه، فیلسوف و متفکر ایرانی قرن چهارم هجری، پرداخته می‌شود.
این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و با تحلیل توصیفی متون مسکویه، با تأکید بر آثار او در زمینه حکمرانی و اخلاق اجتماعی انجام شده است و در صدد پاسخ به این سؤال است که اصول اخلاقی حاکم بر حکمرانی از دیدگاه مسکویه چیست؟ و چگونه این اصول می‌توانند در تحقق حکمرانی مطلوب به کار گرفته شوند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد مسکویه بر اهمیت مواردی چون توجه به منافع عمومی، اعتدال، پایش مستمر، تجهیز به دانش، مدارا، دوراندیشی و دیانت و اخلاق را از مهم‌ترین شاخصه‌های اخلاق حکمرانی مطلوب می‌داند و بر تعامل، مدارا و قاطعیت در برخورد با کارگزاران، مردم و نظامیان تأکید دارد. او معتقد است که به‌کارگیری این اصول می‌تواند به ایجاد حکمرانی عادلانه و کارآمد کمک نموده و در نهایت به توسعه اجتماعی و سیاسی کشور منجر شود.
کلیدواژه‌ها