1
پژوهشگر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و پژوهشکده بین المللی عروه الوثقی
2
پژوهشگر دانشگاه امام حسین علیه السلام و پژوهشکده بین المللی عروه الوثقی
10.22034/jspt.2025.480338.1066
چکیده
از شایعترین علل عقبماندگی کشورهای جهان اسلام نسبت به سایر جوامع، استبدادورزی برخی از حاکمان در آن کشورها است؛ از این رو بررسی ماهیت استبداد، چیستی ریشهها و راههای خروج از آن برای برخی از اندیشمندان اسلامی همچون محقق نائینی به عنوان یک مسئله جدی، قابل توجه بوده است. هدف از نگارش این مقاله تحلیل استبداد، ریشهها و راههای برون رفت از آن با تکیه بر اندیشههای محقق نائینی در کتاب تنبیه الامه و تنزیه المله است. فرایند این تحلیل بر اساس روششناسی توماس اسپریگنز سامان یافته است که برای حل یک بحران چهار مرحلهی «مشاهده بحران»، «فهم ریشههای آن»، «ترسیم وضعیت بدون بحران» و «شناسایی راههای علاج بحران» را ارائه میکند. از مهمترین نتایج پژوهش پیش رو این است که در نگاه نائینی عواملی همچون«جهل مردم»، «تفسیر نادرست دین» و «تفرقه در میان مردم» سبب استبدادورزی برخی حاکمان در کشورهای اسلامی شده و مؤثرترین راهکارهای برونرفت از بحران استبداد «آگاهی مردم»، «تفسیر درست دین» و «وحدت کلمه» است.
عراقی، جلال و بصارتی، داوود. (1403). خاستگاه استبداد در جهان اسلام از نگاه محقق نائینی. اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 5(1)، 67–84. https://doi.org/10.22034/jspt.2025.480338.1066
MLA
عراقی، جلال، و بصارتی، داوود. "خاستگاه استبداد در جهان اسلام از نگاه محقق نائینی"، اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 5، 1، 1403، 67–84. doi: 10.22034/jspt.2025.480338.1066
HARVARD
عراقی، جلال، و بصارتی، داوود. (1403). 'خاستگاه استبداد در جهان اسلام از نگاه محقق نائینی'، اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 5(1), pp. 67–84. doi: 10.22034/jspt.2025.480338.1066
CHICAGO
عراقی، جلال و بصارتی، داوود، "خاستگاه استبداد در جهان اسلام از نگاه محقق نائینی." اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام، 5 1 (1403): 67–84, doi: 10.22034/jspt.2025.480338.1066
VANCOUVER
عراقی جلال، بصارتی داوود. خاستگاه استبداد در جهان اسلام از نگاه محقق نائینی. اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام. 1403;5(1):67–84 (In English). doi: 10.22034/jspt.2025.480338.1066