اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

بررسی و تحلیل رواج فرهنگ زیارت در جهان اسلام با تکیه بر گزارش‌های سفرنامه ابن جبیر در قرن ششم هجری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهدی یعقوبی 1
مریم میدانی 2
1 عضو هیات علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
2 دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب
10.22034/jspt.2025.444611.1029
چکیده
زیارت یکی از فرهنگ‌های رایج میان مسلمانان از صدر اسلام تا به امروز بوده است. با این حال این فرهنگ و عمل کنندگان به آن مورد هجمه و شبهات وهابیت قرار گرفته اند. آنان با استدلال‌های نادرست زیارت کنندگان از جمله شیعیان را تکفیر کرده و دچار انحراف در باورها و حتی مشرک می‌دانند. براین اساس گروههای تکفیری در دهه های اخیر، شیعیان را محکوم دانسته و حتی قتل آنان را جایز می دانند. مسئله مهم در این باره این است که آیا فرهنگ زیارت فقط میان شیعیان رواج داشته و آنها این سنت را بدعت گذاشته اند؟ یا این فرهنگ میان همه مسلمانان از جمله اهل سنت جاری بوده است؟ یکی از راههای پاسخ دهی به این مسئله بررسی تاریخ اجتماعی مسلمانان در قرون نخستین اسلامی است. سفرنامه ها از منابع مهم در ارائه تاریخ اجتماعی هستند. از جمله آنها سفرنامه ابن جبیر است. این سفرنامه یکی از کهن ترین سفرنامه هایی است که گزارشهای جالب توجه در خصوص رواج فرهنگ زیارت میان فرق مختلف مسلمان دارد. براین اساس می توان گفت زیارت، از قرون نخستین، فرهنگی رایج میان همه مسلمانان بوده و شبهات مطرح شده در این باره از جانب وهابیت مردود است.
کلیدواژه‌ها
زیارت
شیعه
اهل سنت
ابن جبیر
سفرنامه
حج
اهل بیت(ع)