اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

بررسی تطبیقی رابطه قضا و قدر با دعا از دیدگاه امام خمینی1 و امام فخررازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22034/jspt.2023.214399
چکیده
مسئله قضا و قدر از مسائل مهم و پیچیده در حوزۀ فلسفه و کلام اسلامی است که از جنبه‌های مختلف فلسفی، کلامی و اخلاقی بررسی شده و همواره با شبهاتی به‌ویژه دربارۀ مسئله دعا مواجه بوده است. مسئله مقاله این است که اگر خداوند همه امور را مقدر فرموده است، دعاکردن چه جایگاهی در این میان دارد؟ از‌آنجا‌که بنابه اعتقاد به قضا و قدر همۀ امور مقدر شده است، آیا اگر انسان دعا کند، فایده‌ای هم برای انسان دارد یا اینکه چون همه‌چیز از قبل مقدر شده است، دیگر تأثیری برای دعا نیست. امام خمینی1 و فخررازی از صاحب‎نظران مطرح در این حوزه هستند و پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیل عقلی به بررسی و مقایسه آرای ایشان در این خصوص‌ می‌‌‌پردازد. نتیجه اینکه امام خمینی1و فخر رازی هر دو به دعا و تأثیرگذاری آن در نظام هستی قائل‌اند‌ و ثابت کرده‌اند که دعا منافاتی با قضا و قدر ندارد. با توجه به اینکه هر دو اندیشمند به دعا و ارتباط آن با قضا و قدر الهی قائل‌‌اند، اما در برخی از دیدگاه‌ها و باورها نظر واحدی ندارند، تمایزآرای ایشان نیز در این پژوهش بیان می‎شود.
کلیدواژه‌ها