اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

بحران خانواده در جهان معاصر و پاسخِ تمدّنیِ قرآن کریم: چارچوب نظری–کاربستی بر پایهٔ سه‌گانهٔ سکینه–مودّت–رحمت (روم/۳۰:۲۱)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه یادگار امام خمینی ره واحد شهرری، دانشگاه ازاد اسلامی، تهران، ایران
2 فارغ التحصیل دانشگاه باقرالعلوم قم
3 دانشجوی دکتری دانشگاه اهواز.کرمانشاه
10.22034/jspt.2026.560765.1144
چکیده
بحران خانواده در جهان معاصر، صرفاً پدیده‌ای جمعیتی یا حقوقی یا اقتصادی نیست، بلکه نشانه‌ای از تضعیف کارکرد تمدنی این نهاد بنیادی است. این پژوهش با طرح این پرسش که «سه‌گانهٔ سکینه–مودّت–رحمت در آیهٔ ۳۰:۲۱ سورهٔ روم چه ظرفیت هنجاری و کاربستی برای مواجههٔ تمدنی با بحران خانواده دارد؟»، می‌کوشد چارچوبی نظری–کاربستی برای بازسازی نهادی خانواده ارائه دهد. روش تحقیق، تحلیل متنی–تفسیری آیهٔ ۳۰:۲۱ با اتکا به تفاسیر کلاسیک و معاصر شیعه و اهل‌سنت، همراه با مرور نظام‌مند داده‌های تجربی بین‌المللی در حوزهٔ ازدواج، طلاق و باروری است. نوآوری پژوهش در بازخوانی سه‌گانهٔ قرآنی به‌مثابه یک «ماتریس تمدنی» شامل آرامش ساختاری (سکینه)، سرمایهٔ عاطفی پایدار (مودّت) و سازوکار ترمیم اخلاقی (رحمت) و اتصال آن به سطوح نهادی و سیاست‌گذاری اجتماعی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرگاه این سه مؤلفه در معماری نهادی خانواده (آموزش، رفاه، رسانه و قانون) بازتاب یابد، امکان ترمیم کارکردهای بنیادین خانواده و تقویت سرمایهٔ اجتماعی فراهم می‌شود.
کلیدواژه‌ها