اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام

اکمال نبوت و غلبه اسلام بر ادیان (تحلیل آیه «لِیُظهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ» در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه ادیان و مذاهب - گروه قرآن و حدیث
10.22034/jspt.2026.562790.1151
چکیده
آیه شریفه «لِیُظهِرَهُ عَلَى الدِّینِ کُلِّهِ» (توبه: ۳۳؛ صف: ۹) همواره یکی ازآیات کلیدی قرآن کریم در ترسیم چشم‌انداز آینده تاریخ در تفکر اسلامی بوده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر بیانات و دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای ناظر به آیه مذکور، به تبیین نظام‌مند منظومه فکری ایشان در مورد پیروزی نهایی اسلام می‌پردازد.. مسئله اصلی تحقیق ماهیت غلبه نهایی دین اسلام، مبانی و سازوکارهای پیروزی نهایی اسلام در منظومه فکری ایشان است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در این دیدگاه، غلبه اسلام یک فرایند تاریخی اجتناب‌ناپذیر و مبتنی بر یک نظریه جامع فرهنگی-تمدنی است، نه یک رویداد صرفاً نظامی. هسته مرکزی این نظریه، پیوند ناگسستنی میان اکمال نبوت و برتری ذاتی دین اسلام است؛ بدین معنا که با بعثت پیامبر اکرم (ص) و عرضه کامل‌ترین نسخه هدایت الهی، اسلام ذاتاً بر تمامی مکاتب بشری فائق آمده است. این برتری ذاتی، خود را از طریق سازوکارهای نرم‌افزاری چون منطق قوی و تولید علم به فعلیت می‌رساند. این پژوهش نشان می‌دهد که این برتری فرهنگی، برای تحقق و دفاع از خود، نیازمند ابزار سخت‌افزاری(نظام سازی) و تشکیل حکومت است که از دل جهاد و تلاش مستمر برمی‌آید و افق نهایی آن، حکومت جهانی حضرت مهدی (عج) است. دستاورد اصلی این تحقیق، تبیین این منظومه فکری به عنوان یک مدل راهبردی است که دوگانه‌های رایج پیرامون ماهیت غلبه نهایی اسلام (غلبه منطقی- غلبه قدرت) را حل کرده و با پیوند زدن ابعاد کلامی، فرهنگی، علمی و سیاسی، سازوکارهای این غلبه را در یک نظریه جامع، تکمیل و صورت‌بندی کرده است.
کلیدواژه‌ها