فهم دقیق مفردات قرآن کریم از مهم‌ترین پیش‌نیازهای تفسیر آیات و کشف مراد الهی است. یکی از مباحث بنیادین در این زمینه، تعیین «اصل معنایی» واژگان است؛ اصلی که همه کاربردها و مشتقات یک ماده لغوی به آن بازمی‌گردد. علامه حسن مصطفوی در کتاب التحقیق فی کلمات القرآن الکریم با تکیه بر این مبنا، برای هر ریشه قرآنی معنایی محوری و واحد در نظر گرفته و بسیاری از معانی مطرح‌شده در منابع لغوی را از مصادیق، لوازم و آثار همان اصل معنایی دانسته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، دیدگاه علامه درباره اصل معنایی واژگان قرآن را با آرای لغویان، به‌ویژه ابن فارس در معجم مقاییس اللغة، و برخی تفاسیر شیعی مقایسه کرده است. بدین منظور، مجموعه واژگان قرآنی مطرح‌شده در التحقیق به‌صورت اجمالی بررسی و تعدادی از آن‌ها به‌عنوان نمونه برای تحلیل تطبیقی انتخاب شد. یافته‌ها نشان می‌دهد توجه به اصل معنایی، افزون بر ایجاد انسجام میان کاربردهای گوناگون واژگان، در بسیاری از موارد به کشف معانی و فروغ معنایی تازه‌ای منجر می‌شود که در آثار لغوی و تفسیری کمتر مورد توجه بوده‌اند. همچنین بررسی نمونه‌های منتخب نشان داد که مصطفوی با محور قرار دادن اصل معنایی، در موارد متعددی تحلیل‌هایی متفاوت از دیدگاه مشهور لغویان و مفسران ارائه کرده و برداشت‌های نوینی از برخی مفردات قرآنی به دست داده است. بر این اساس، رویکرد مبتنی بر اصل معنایی می‌تواند ظرفیت‌های مغفول مطالعات واژگانی قرآن را آشکار ساخته و زمینه توجه به لایه‌ها و فروغ معنایی کمتر شناخته‌شده را در فرایند تفسیر فراهم آورد.