موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 اجرای ملی حقوق بین الملل بشردوستانه : مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور الگوی اسلامی اجرای ملی حقوق بین الملل بشردوستانه : مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور الگوی اسلامی 5 22 200063 10.22034/jspt.2024.460500.1046 EN غلامعلی قاسمی دانشیار گروه حقوق بین الملل دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-7998-9354 Journal Article 2024 06 02 حقوق بشردوستانه شاخه ای مهم از حقوق بین الملل است که ناظر به رفتار طرف های متخاصم درزمان جنگ ، مقرراتی وضع نموده است .این مقررات محدودیت یا ممنوعیت هایی در خصوص کاربرد تسلیحات در زمان جنگ پیش بینی کرده است ؛ از غیرنظامیان یا کسانی که قادر به ادامه جنگ نیستند مانند مجروحان واسیران حمایت می نماید .ادیان توحیدی از قرون گذشته در زمینه رفتار شرکت کنندگان در جنگ ، تعالیمی داشته اند و انسان هارا به پرهیز از تجاوزدعوت نموده اند. مساله مهم در این حوزه ، اجرای مقررات در سطح ملی است .در این تحقیق ،به شیوه توصیفی و تحلیلی ، نخست مبانی حقوقی تعهد دولت ها برای اجرای مقررات بشردوستانه از منظر حقوق بین الملل بررسی شده است .سپس ، سازکارهای رایج برای اجرا در این اسناد تبیین گشته و وضعیت اجرای حقوق بشردوستانه در ایران تشریح شده است .با توجه به وقوع جنگ های متعدد پیرامون ایران تردیدی در اهمیت و ضرورت این تحقیق باقی نمی ماند .مضاف بر اینکه ، با توجه به رویکرد اسلامی نسبت به مخاصمات در ایران و تعهد نظام اسلامی به اجرای احکام اسلامی راجع به زمان جنگ ، اجرای ملی حقوق بشردوستانه در ایران از پشتوانه اسلامی نیز برخوردار است . با این حال به نظر می رسد در راستای این تعهدات اسلامی و نیز تعهدات حقوقی ناشی از مقررات بشردستانه بین المللی ، آموزش حقوق بشردستانه راجع به زمان جنگ در سطوح دانشگاه ها ، حوزه های علمیه ، نیروهای مسلح و عامه جامعه همچنان ضروری است . حقوق بشردوستانه شاخه ای مهم از حقوق بین الملل است که ناظر به رفتار طرف های متخاصم درزمان جنگ ، مقرراتی وضع نموده است .این مقررات محدودیت یا ممنوعیت هایی در خصوص کاربرد تسلیحات در زمان جنگ پیش بینی کرده است ؛ از غیرنظامیان یا کسانی که قادر به ادامه جنگ نیستند مانند مجروحان واسیران حمایت می نماید .ادیان توحیدی از قرون گذشته در زمینه رفتار شرکت کنندگان در جنگ ، تعالیمی داشته اند و انسان هارا به پرهیز از تجاوزدعوت نموده اند. مساله مهم در این حوزه ، اجرای مقررات در سطح ملی است .در این تحقیق ،به شیوه توصیفی و تحلیلی ، نخست مبانی حقوقی تعهد دولت ها برای اجرای مقررات بشردوستانه از منظر حقوق بین الملل بررسی شده است .سپس ، سازکارهای رایج برای اجرا در این اسناد تبیین گشته و وضعیت اجرای حقوق بشردوستانه در ایران تشریح شده است .با توجه به وقوع جنگ های متعدد پیرامون ایران تردیدی در اهمیت و ضرورت این تحقیق باقی نمی ماند .مضاف بر اینکه ، با توجه به رویکرد اسلامی نسبت به مخاصمات در ایران و تعهد نظام اسلامی به اجرای احکام اسلامی راجع به زمان جنگ ، اجرای ملی حقوق بشردوستانه در ایران از پشتوانه اسلامی نیز برخوردار است . با این حال به نظر می رسد در راستای این تعهدات اسلامی و نیز تعهدات حقوقی ناشی از مقررات بشردستانه بین المللی ، آموزش حقوق بشردستانه راجع به زمان جنگ در سطوح دانشگاه ها ، حوزه های علمیه ، نیروهای مسلح و عامه جامعه همچنان ضروری است . https://www.jspt.ir/article_200063_8130d3da94200e80bb45259196f2a80c.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 بررسی نقش هویت در سیاست هسته ای دولت های هشتم تا دوازدهم جمهوری اسلامی ایران بررسی نقش هویت در سیاست هسته ای دولت های هشتم تا دوازدهم جمهوری اسلامی ایران 23 46 197427 10.22034/jspt.2024.446187.1031 EN امیر حسین نعمتی استادیار علوم سیاسی دانشگاه افسری امام افسری امام علی (ع)، تهران، ایران حسین مهدیان استادیار علوم سیاسی دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران ایران Journal Article 2024 03 04 این مطالعه به بررسی کمی و کیفی سیاست امنیت ملی ایران در برنامه هسته‌ای در چارچوب نظریه سازه‌گرایی و مقوله‌های اصلی آن یعنی هویت، شناسایی و ساختار - کارگزار پرداخته است. «هویت» نقشی اساسی (نه تنها) در سیاست امنیت ملی دولت های مختلف ایران در رابطه با برنامه هسته ای داشته است، بلکه همچنین مشخص شده است که مقوله «هویت» تأثیر بیشتری نسبت به دو عامل دیگر قدرت و امنیت در رئالیسم کلاسیک و ثروت جویی در مکتب فکری لیبرالیسم دارد. با توجه به تأثیر و تثبیت ویژگی های فرهنگی-هویتی ایران و فضای هنجاری- نهادهای بین المللی در شکل گیری سیاست امنیت ملی ایران، آینده برنامه هسته ای ایران به «نگاه» و «وسعت تعامل»، ساختار (نظام بین المللی) و کارگزار (دولت های ایران) بستگی دارد. بنابراین، سیاست امنیت ملی ایران در برنامه هسته ای خود، (پس از خروج یک طرفه آمریکا از برجام) در چارچوب ارائه شده در این تحلیل قابل ارزیابی است. این مطالعه به بررسی کمی و کیفی سیاست امنیت ملی ایران در برنامه هسته‌ای در چارچوب نظریه سازه‌گرایی و مقوله‌های اصلی آن یعنی هویت، شناسایی و ساختار - کارگزار پرداخته است. «هویت» نقشی اساسی (نه تنها) در سیاست امنیت ملی دولت های مختلف ایران در رابطه با برنامه هسته ای داشته است، بلکه همچنین مشخص شده است که مقوله «هویت» تأثیر بیشتری نسبت به دو عامل دیگر قدرت و امنیت در رئالیسم کلاسیک و ثروت جویی در مکتب فکری لیبرالیسم دارد. با توجه به تأثیر و تثبیت ویژگی های فرهنگی-هویتی ایران و فضای هنجاری- نهادهای بین المللی در شکل گیری سیاست امنیت ملی ایران، آینده برنامه هسته ای ایران به «نگاه» و «وسعت تعامل»، ساختار (نظام بین المللی) و کارگزار (دولت های ایران) بستگی دارد. بنابراین، سیاست امنیت ملی ایران در برنامه هسته ای خود، (پس از خروج یک طرفه آمریکا از برجام) در چارچوب ارائه شده در این تحلیل قابل ارزیابی است. https://www.jspt.ir/article_197427_f54f39b6d988c4b09159829097f8a16a.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 بررسی پنهان نگاری و عرفان نگاری در دستیابی مخاطره امیز به سیاست راستین ؛ مطالعه موردی : الگوی لیو اشتراوس و نجم الدین رازی بررسی پنهان نگاری و عرفان نگاری در دستیابی مخاطره امیز به سیاست راستین ؛ مطالعه موردی : الگوی لیو اشتراوس و نجم الدین رازی 47 62 197429 10.22034/jspt.2024.444287.1028 EN سعید مصطفوی دانشجوی مقطع دکترا علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس تهران 0009-0002-2913-7759 مجتبی زارعی استاد یار علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس تهران ابوالفضل شکوری استادیار علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس تهران Journal Article 2024 02 16 عرفا برای بیان مباحث عرفانی ، اموزش به مخاطبین و بیان اوصاف و احوالات خود نوعی از زبان را به کار میگیرند که اصطلاحا زبان عرفانی خوانده شده است و به طبع فهم مفاهیم عرفانی و مباحث مرتبط با ان نیازمند شناخت ابعاد مختلف بیان عرفانی است . بین این سبک بیان عارفانه که در مرصاد العباد نجم الدین رازی به شکلی گسترده مورد استفاده قرار گرفته است و انچه که اشتراوس تحت عنوان هنر نگارش در کتاب تعقیب و ازار و هنر نگارش اورده است مشابهت های جالب توجهی به چشم میخورد به گونه ای که میتوان از بیان و هنر نگارش در میان عرفا انگونه که اشتراوس در باره فلاسفه سخن گفته است نیز صحبت به میان اورد . در پژوهش حاضر با استفاده از شیوه ی تطبیقی ، هنر نگارش مورد اشاره اشتراوس پیرامون فلاسفه و هنر نگارش و بیان مورد استفاده نجم الدین رازی در مرصاد العباد سعی در نشان دادن کاربرد هنر نگارش و بیان برای مصون ماندن از تعقیب و ازار در میان عرفا شده است و اورده های این پژوهش برای الگوی پیشرفت ایرانی و اسلامی تحت عنوان گذار از پارادایم سیاست سکولار به سیاست متعالیه مورد بحث قرار گرفته است . عرفا برای بیان مباحث عرفانی ، اموزش به مخاطبین و بیان اوصاف و احوالات خود نوعی از زبان را به کار میگیرند که اصطلاحا زبان عرفانی خوانده شده است و به طبع فهم مفاهیم عرفانی و مباحث مرتبط با ان نیازمند شناخت ابعاد مختلف بیان عرفانی است . بین این سبک بیان عارفانه که در مرصاد العباد نجم الدین رازی به شکلی گسترده مورد استفاده قرار گرفته است و انچه که اشتراوس تحت عنوان هنر نگارش در کتاب تعقیب و ازار و هنر نگارش اورده است مشابهت های جالب توجهی به چشم میخورد به گونه ای که میتوان از بیان و هنر نگارش در میان عرفا انگونه که اشتراوس در باره فلاسفه سخن گفته است نیز صحبت به میان اورد . در پژوهش حاضر با استفاده از شیوه ی تطبیقی ، هنر نگارش مورد اشاره اشتراوس پیرامون فلاسفه و هنر نگارش و بیان مورد استفاده نجم الدین رازی در مرصاد العباد سعی در نشان دادن کاربرد هنر نگارش و بیان برای مصون ماندن از تعقیب و ازار در میان عرفا شده است و اورده های این پژوهش برای الگوی پیشرفت ایرانی و اسلامی تحت عنوان گذار از پارادایم سیاست سکولار به سیاست متعالیه مورد بحث قرار گرفته است . https://www.jspt.ir/article_197429_88adb7f5f573d8741d9d9b5ae7b68a78.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی ماهیت و کارکردهای فقه العمران به مثابه شاخه ای از علوم تمدن اسلامی 63 82 197394 10.22034/jspt.2024.455092.1037 EN محمدمهدی سعیدی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران ، ایران 0000-0002-4636-0402 علی سعیدی استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه پیام نور قم سید محمدرضا حسینی دانشیار گروه تاریخ تمدن و ادیان ، دانشگاه پیام نور قم Journal Article 2024 04 30 «فقه ‌العمران» یا «فقه ساخت‌وساز» مجموعه احکام، مسائل و قواعدی فقهی است که به‌صورت مستقیم با ساخت‌وساز و عمران و آبادسازی زمین، ساختمان‌ها و شهر مرتبط است و همچنین احکام فقهی در پیوند با راه‌ها، مناطق مسکونی، فضای سبز، مناطق تجاری، مناطق صنعتی و اراضی کشاورزی را تبیین می نماید. به‌عبارتی دیگر فقه ‌العمران عبارت است از پرداختن فقهى به رفتارهاى فردی و اجتماعى که با عمران و ساخت‌وساز پیوند دارند و این پرداختن فقهى همان مراجعه به ادله است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با هدف شناسایی بخش ناشناخته ای از فقه اسلامی و در پاسخ به این پرسش سامان یافته است که ماهیت، موضوع، روش، منابع، پیشینه و کارکرد فقه العمران چیست؟ پژوهش پیش‌رو به این نتایج دست یافت که موضوع فقه ‌العمران، افعال مکلف در سطح فردی و اجتماعی در حوزه ساخت‌وساز است. روش کار مرتبط با فقه ‌العمران گاه تأسیسی است و گاه تنصیصی و گاهی تلفیقی از هر دو روش است و براى تدوین فقه ‌العمران، نیاز به اصول فقه کامل‌تر از اصول فقه موجود و براى روشن‌شدن موضوعات و پدیده‌هاى فقه ‌العمران، نیاز به علوم انسانى و علوم مهندسی وجود دارد. «فقه ‌العمران» که دارای زیرمجموعه‌های مختلف است، می تواند در نقشه سنتی علم فقه امامیه (عبادات، معاملات، احکام) زیرمجموعه «احکام» و در مدل پیشنهادی شهید صدر در سلوک عام قرار گیرد. «فقه ‌العمران» یا «فقه ساخت‌وساز» مجموعه احکام، مسائل و قواعدی فقهی است که به‌صورت مستقیم با ساخت‌وساز و عمران و آبادسازی زمین، ساختمان‌ها و شهر مرتبط است و همچنین احکام فقهی در پیوند با راه‌ها، مناطق مسکونی، فضای سبز، مناطق تجاری، مناطق صنعتی و اراضی کشاورزی را تبیین می نماید. به‌عبارتی دیگر فقه ‌العمران عبارت است از پرداختن فقهى به رفتارهاى فردی و اجتماعى که با عمران و ساخت‌وساز پیوند دارند و این پرداختن فقهى همان مراجعه به ادله است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با هدف شناسایی بخش ناشناخته ای از فقه اسلامی و در پاسخ به این پرسش سامان یافته است که ماهیت، موضوع، روش، منابع، پیشینه و کارکرد فقه العمران چیست؟ پژوهش پیش‌رو به این نتایج دست یافت که موضوع فقه ‌العمران، افعال مکلف در سطح فردی و اجتماعی در حوزه ساخت‌وساز است. روش کار مرتبط با فقه ‌العمران گاه تأسیسی است و گاه تنصیصی و گاهی تلفیقی از هر دو روش است و براى تدوین فقه ‌العمران، نیاز به اصول فقه کامل‌تر از اصول فقه موجود و براى روشن‌شدن موضوعات و پدیده‌هاى فقه ‌العمران، نیاز به علوم انسانى و علوم مهندسی وجود دارد. «فقه ‌العمران» که دارای زیرمجموعه‌های مختلف است، می تواند در نقشه سنتی علم فقه امامیه (عبادات، معاملات، احکام) زیرمجموعه «احکام» و در مدل پیشنهادی شهید صدر در سلوک عام قرار گیرد. https://www.jspt.ir/article_197394_153bb530f5d817c40754d47be22232c9.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 بررسی تطبیقی جایگاه حق اقتصادی ملت در قوانین اساسی کشور های جمهوری اسلامی ایران و پاکستان بررسی تطبیقی جایگاه حق اقتصادی ملت در قوانین اساسی کشور های جمهوری اسلامی ایران و پاکستان 83 98 197395 10.22034/jspt.2024.454043.1036 EN جواد شایانفر استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان ، زاهدان، ایران 0000-0002-2969-1410 عبد المهدی عربشاهی مقدم استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران 0000-0002-4943-4040 ناصر کربلائی دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان ، زاهدان- ایران 0009-0004-6381-4308 Journal Article 2024 04 24 تامین حق اقتصادی ملت ها همواره یکی از وظایف خطیر و مهم دولت ها بوده و در زمره مسائل بسیار با اهمیت حاکمیتی قرار دارد. کشوری که نتواند ملت خویش را به حق اقتصادی خود برساند رفته رفته دچار لغزش در درون حاکمیت و مورد اعتراض از سوی ملت قرار می گیرد. قوانین اساسی دو کشور ایران و پاکستان نیز به عنوان دو کشور دارای نظام سیاسی جمهوری اسلامی با در نظر گرفتن منافع و مصالح ملت در قوانین اساسی خود نسبت به ذکر حق اقتصادی اهتمام ورزیده اند لکن در برخی از اصول این دو قانون که مصداق حق اقتصادی ملت است دچار نقاط ضعف و قوت می باشد و لازمه رسیدن ملت ها به برخی حق اقتصادی مندرج در این دو قانون اساسی بازنگری و اصلاح  نقاط ضعف می باشد. پژوهش حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده است ضمن بیان منطق حاکم بر حق اقتصادی و نیز فصل ممیزه این حق از سایر حقوق ملت به بررسی و تحلیل نقاط قوت و ضعف مصادیق حق اقتصادی مندرج در قوانین اساسی کشور های ایران و پاکستان می پردازد. تامین حق اقتصادی ملت ها همواره یکی از وظایف خطیر و مهم دولت ها بوده و در زمره مسائل بسیار با اهمیت حاکمیتی قرار دارد. کشوری که نتواند ملت خویش را به حق اقتصادی خود برساند رفته رفته دچار لغزش در درون حاکمیت و مورد اعتراض از سوی ملت قرار می گیرد. قوانین اساسی دو کشور ایران و پاکستان نیز به عنوان دو کشور دارای نظام سیاسی جمهوری اسلامی با در نظر گرفتن منافع و مصالح ملت در قوانین اساسی خود نسبت به ذکر حق اقتصادی اهتمام ورزیده اند لکن در برخی از اصول این دو قانون که مصداق حق اقتصادی ملت است دچار نقاط ضعف و قوت می باشد و لازمه رسیدن ملت ها به برخی حق اقتصادی مندرج در این دو قانون اساسی بازنگری و اصلاح  نقاط ضعف می باشد. پژوهش حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی نگاشته شده است ضمن بیان منطق حاکم بر حق اقتصادی و نیز فصل ممیزه این حق از سایر حقوق ملت به بررسی و تحلیل نقاط قوت و ضعف مصادیق حق اقتصادی مندرج در قوانین اساسی کشور های ایران و پاکستان می پردازد. https://www.jspt.ir/article_197395_44047b561ef20facb26a2b0185856fd6.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 4 1 2023 05 22 نظام اسلامی ایران؛ راهبرد مقابله با بحران‌های فرهنگی در عصر جهانی‌سازی یا جهانی شدن نظام اسلامی ایران؛ راهبرد مقابله با بحران‌های فرهنگی در عصر جهانی‌سازی یا جهانی شدن 99 118 197428 10.22034/jspt.2024.456120.1038 EN سید مرتضی میرتبار بزرودی پژوهشگر پژوهشکده بین المللی عروه الوثقی نسرین فتاحی استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه لرستان 0009-0005-5682-6033 Journal Article 2024 05 07 فرهنگ گسترده‌ترین و سریع‌ترین بُعد نظام جهانی سازی است. جهانی شدن، فرایندی است که هم فرصت‌ها و هم تهدیدهایی را برای جامعه جهانی به ویژه در حوزه فرهنگ ایجاد نموده که از جمله این تهدیدها می‌توان از سست شدن تعهد و انسجام اجتماعی و همچنین شکل‌گیری تعارض‌های فرهنگی و به تبع آن تکثرگرایی فرهنگی و بی‌هویتی نام برد. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که با چه نگرش و راهبردی می‌توان نظام جمهوری اسلامی ایران را مرتفع‌کننده چالش‌های فرهنگی جهان دانست؟ جهت پاسخ به این پرسش از روش توصیفی-تحلیلی بهره برده شده است. بهترین شیوه برای شکست بحران موجود در جهان به ویژه بحران‌های فرهنگی ارائه نظامی بر پایه اصول اساسی دین مبین اسلام است که در نظام جمهوری اسلامی ایران تبلور یافته است. این نظام با تأکید بر آیات و سنن ائمه معصومین (ع) اصولی همچون معیار قرار دادن ارزش‌های اسلامی، خدامحوری، کمال‌گرایی، تشکیل امت واحده، حفظ هویت‌ها، عدالت‌خواهی و فقدان تبعیض، سلطه‌ناپذیری و فرهنگ معنویت را راهبرد پیشبرد اهداف خود قرار داده است و در کنار آن با حفظ شاخصه‌هایی همچون پیوند دین و سیاست، جذب اندیشه‌های عقلا، پذیرش تکثرگرایی در عین وحدت، مردم سالاری دینی، حقوق بشر اسلامی و جامعه مدنی مبتنی بر اندیشه‌های دینی، راهبردی نظام‌مند و دقیق برای مقابله با پروژه جهانی‌سازی ارائه می‌دهد. فرهنگ گسترده‌ترین و سریع‌ترین بُعد نظام جهانی سازی است. جهانی شدن، فرایندی است که هم فرصت‌ها و هم تهدیدهایی را برای جامعه جهانی به ویژه در حوزه فرهنگ ایجاد نموده که از جمله این تهدیدها می‌توان از سست شدن تعهد و انسجام اجتماعی و همچنین شکل‌گیری تعارض‌های فرهنگی و به تبع آن تکثرگرایی فرهنگی و بی‌هویتی نام برد. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که با چه نگرش و راهبردی می‌توان نظام جمهوری اسلامی ایران را مرتفع‌کننده چالش‌های فرهنگی جهان دانست؟ جهت پاسخ به این پرسش از روش توصیفی-تحلیلی بهره برده شده است. بهترین شیوه برای شکست بحران موجود در جهان به ویژه بحران‌های فرهنگی ارائه نظامی بر پایه اصول اساسی دین مبین اسلام است که در نظام جمهوری اسلامی ایران تبلور یافته است. این نظام با تأکید بر آیات و سنن ائمه معصومین (ع) اصولی همچون معیار قرار دادن ارزش‌های اسلامی، خدامحوری، کمال‌گرایی، تشکیل امت واحده، حفظ هویت‌ها، عدالت‌خواهی و فقدان تبعیض، سلطه‌ناپذیری و فرهنگ معنویت را راهبرد پیشبرد اهداف خود قرار داده است و در کنار آن با حفظ شاخصه‌هایی همچون پیوند دین و سیاست، جذب اندیشه‌های عقلا، پذیرش تکثرگرایی در عین وحدت، مردم سالاری دینی، حقوق بشر اسلامی و جامعه مدنی مبتنی بر اندیشه‌های دینی، راهبردی نظام‌مند و دقیق برای مقابله با پروژه جهانی‌سازی ارائه می‌دهد. https://www.jspt.ir/article_197428_abb2e9f996e36a8fb407b87da06a4d7d.pdf