موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 اصول، سیاست ها و الزامات جهاد تبیین در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران اصول، سیاست ها و الزامات جهاد تبیین در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران 5 24 188387 10.22034/jspt.2024.396109.1001 EN امیرحسین نعمتی گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه امام علی (ع)، تهران، ایران علینقی لزگی گروه معارف، دانشکده علوم پایه، دانشگاه امام علی (ع)، تهران، ایران Journal Article 2023 05 23 دنیای استکبار با ابزار رسانه و با هدف در اختیار گرفتن ذهن جامعه هدف در کشورهای مسلمان و به ویژه نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد تغییر در اعتقادات و باورهای آنها و تغییر ارزش های حاکم در جامعه صورت تهاجم گسترده ای را شروع نموده است و یکی از راه های مؤثر و کارآمدِ مقابله با این توطئه ی برنامه ریزی شده ی خطرناک و همه جانبه که میلیاردها دلار نیز از طرف جبهه باطل صرف آن شده و خواهد شد؛ «جهاد تبیین» می باشد که مقام معظم رهبری در آذرماه سال 1400 به طور مفصل به آن پرداخته و آنرا یک «فریضه» نام نهادند لذا هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی اصول، سیاست ها و الزامات جهاد تبیین در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران می باشد. روش گرداوری این تحقیق کتابخانه ای و روش تجزیه و تحلیل آن توصیفی با رویکرد کیفی بوده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که جهاد تبیین بایستی ذیل 6 اصل که برگرفته از؛ قرآن کریم، روایات اهل بیت(ع)، فرمایشات مقام معظم رهبری و مشورت با جامعه نخبگان حوزه و دانشگاه است، عملیاتی شوند. این اصول در واقع روشن کننده مسیر 4 سیاستِ کلی هستند که برای اجرایی شدن نیازمند الزاماتی هستند که در این پژوهش 9 مورد آن استقصاء و تبیین و بررسی و تحلیل شده که مسئولان و جهادگران عرصه جهاد تبیین بایستی برای به نتیجه رسیدن بهتر و سریعتر این فریضه خود را ملزم به اجرا و عملیاتی شدن و نشر حداکثری آنها کنند. دنیای استکبار با ابزار رسانه و با هدف در اختیار گرفتن ذهن جامعه هدف در کشورهای مسلمان و به ویژه نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد تغییر در اعتقادات و باورهای آنها و تغییر ارزش های حاکم در جامعه صورت تهاجم گسترده ای را شروع نموده است و یکی از راه های مؤثر و کارآمدِ مقابله با این توطئه ی برنامه ریزی شده ی خطرناک و همه جانبه که میلیاردها دلار نیز از طرف جبهه باطل صرف آن شده و خواهد شد؛ «جهاد تبیین» می باشد که مقام معظم رهبری در آذرماه سال 1400 به طور مفصل به آن پرداخته و آنرا یک «فریضه» نام نهادند لذا هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی اصول، سیاست ها و الزامات جهاد تبیین در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران می باشد. روش گرداوری این تحقیق کتابخانه ای و روش تجزیه و تحلیل آن توصیفی با رویکرد کیفی بوده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که جهاد تبیین بایستی ذیل 6 اصل که برگرفته از؛ قرآن کریم، روایات اهل بیت(ع)، فرمایشات مقام معظم رهبری و مشورت با جامعه نخبگان حوزه و دانشگاه است، عملیاتی شوند. این اصول در واقع روشن کننده مسیر 4 سیاستِ کلی هستند که برای اجرایی شدن نیازمند الزاماتی هستند که در این پژوهش 9 مورد آن استقصاء و تبیین و بررسی و تحلیل شده که مسئولان و جهادگران عرصه جهاد تبیین بایستی برای به نتیجه رسیدن بهتر و سریعتر این فریضه خود را ملزم به اجرا و عملیاتی شدن و نشر حداکثری آنها کنند.

https://www.jspt.ir/article_188387_3fe178260e6aadcdb3c9b64f63badd69.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 مشروعیت دو رکنی به مثابه نظریه مشروعیت قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با نگاهی به مشروح مذاکرات مشروعیت دو رکنی به مثابه نظریه مشروعیت قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با نگاهی به مشروح مذاکرات 25 54 194396 10.22034/jspt.2024.425119.1014 EN مجتبی همتی استادیار دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری قوه قضائیه علیرضا کیانپور دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب محمدناصر واعظی استادیار گروه زبان و فرهنگ شناسی انگلیسی، دانشگاه جامعه المصطفی، قم، ایران. Journal Article 2023 11 13 مشروعیت را باید یکی از مسائل مهم در قاموس مردم‌سالاری و حکومت‌های مردم‌سالار دانست، در نظام مردم‌سالار قبل از هر چیز باید به این سوالات پاسخ داد که اعتبار حکومت از کجاست و نقش و جایگاه مردم در حکومت چیست، از این رو در تبیین ماهیت نظام جمهوری اسلامی ایران نیز مسأله مشروعیت نقش اساسی دارد. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با جمع آوری اطلاعات به روش کتابخانه ای و اسنادی در مقام پاسخ به سوالات مربوط به مشروعیت در جمهوری اسلامی ایران است. برایند مقاله این است که حکومت اسلامی که ثبوتاً دارای مشروعیت الهی است و حقانیت خود را از شریعت می‌گیرد، در مقام اثبات و در مرحله تحقق، نیازمند مشروعیت اجتماعی است که ظهور آن در انتخاب مردم و رضایت عمومی است و مقنن اساسی نیز مشروعیت دو رکنی را پذیرفته و ترجمان جمهوریت اسلامی می‌داند و آن را در همه نهادهای برآمده از قانون اساسی تسری داده است و ساختار مشروعیت الهی – مردمی نیز می‌تواند نظریه دموکراسی محدود و مقید به شریعت را قابل فهم و قابل دفاع نماید. مشروعیت را باید یکی از مسائل مهم در قاموس مردم‌سالاری و حکومت‌های مردم‌سالار دانست، در نظام مردم‌سالار قبل از هر چیز باید به این سوالات پاسخ داد که اعتبار حکومت از کجاست و نقش و جایگاه مردم در حکومت چیست، از این رو در تبیین ماهیت نظام جمهوری اسلامی ایران نیز مسأله مشروعیت نقش اساسی دارد. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با جمع آوری اطلاعات به روش کتابخانه ای و اسنادی در مقام پاسخ به سوالات مربوط به مشروعیت در جمهوری اسلامی ایران است. برایند مقاله این است که حکومت اسلامی که ثبوتاً دارای مشروعیت الهی است و حقانیت خود را از شریعت می‌گیرد، در مقام اثبات و در مرحله تحقق، نیازمند مشروعیت اجتماعی است که ظهور آن در انتخاب مردم و رضایت عمومی است و مقنن اساسی نیز مشروعیت دو رکنی را پذیرفته و ترجمان جمهوریت اسلامی می‌داند و آن را در همه نهادهای برآمده از قانون اساسی تسری داده است و ساختار مشروعیت الهی – مردمی نیز می‌تواند نظریه دموکراسی محدود و مقید به شریعت را قابل فهم و قابل دفاع نماید.

https://www.jspt.ir/article_194396_63d7a4664848a3ff03d1219a811de9bf.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 اخلاق فردی و اجتماعی آخرت محور در شیعه و کاتولیک اخلاق فردی و اجتماعی آخرت محور در شیعه و کاتولیک 55 74 194494 10.22034/jspt.2024.437398.1025 EN رضا کاظمی راد عضو هیئت علمی و مدیر پژوهش دانشگاه بین المللی اهل بیت (ع) Journal Article 2024 01 23 یکی از مباحث انتقادی در حوزه الهیات، رابطه دین و اخلاق است. در بحث رابطه دین و اخلاق، رابطه اخروی یکی از مهمترین آنها به حساب می آید. اگر در ادیان، به ویژه ادیان ابراهیمی، الهیات نقطه تمایز آنها محسوب می شود، می توان اخلاق را نقطه مشترک همه این ادیان دانست. البته آموزه های اخلاقی در اسلام و مسیحیت نسبت به سایر ادیان برجسته تر است. وجه اشتراک یک مسلمان شیعه و یک مسیحی کاتولیک از یک سو مجموعه ای از آموزه های اخلاقی و از سوی دیگر اعتقاد به آموزه های دیگر از جمله آخرت است. همانطور که بین دین و اخلاق رابطه معناداری وجود دارد، بین اخلاق و آخرت نیز چنین رابطه ای قابل تصور است. وقتی این دو مقوله در کنار هم قرار می گیرند، یک رابطه متقابل تأثیرگذار دارند. زندگی پس از مرگ از چند جهت بر اخلاق تأثیر می گذارد. زندگی پس از مرگ در شیعه در واقع از بسیاری جهات با مسیحیت متفاوت است. با این حال، برخی چیزها بین آنها مشترک است، از جمله زنده شدن مردگان، قضاوت در اعمال و حساب. این ما را به اشتراکاتی در این دو دین در رابطه اخلاق و آخرت می رساند. در نهایت آنچه از تحقیق در این زمینه به دست آمده است این است که در هر دو دین، آخرت در سه حوزه معنابخشی، انگیزه بخشیدن و هدف بخشیدن بر اخلاق تأثیر می گذارد. این مقاله با روشی تحلیلی و تطبیقی به بررسی ابعاد مختلف این تأثیر می‌پردازد. یکی از مباحث انتقادی در حوزه الهیات، رابطه دین و اخلاق است. در بحث رابطه دین و اخلاق، رابطه اخروی یکی از مهمترین آنها به حساب می آید. اگر در ادیان، به ویژه ادیان ابراهیمی، الهیات نقطه تمایز آنها محسوب می شود، می توان اخلاق را نقطه مشترک همه این ادیان دانست. البته آموزه های اخلاقی در اسلام و مسیحیت نسبت به سایر ادیان برجسته تر است. وجه اشتراک یک مسلمان شیعه و یک مسیحی کاتولیک از یک سو مجموعه ای از آموزه های اخلاقی و از سوی دیگر اعتقاد به آموزه های دیگر از جمله آخرت است. همانطور که بین دین و اخلاق رابطه معناداری وجود دارد، بین اخلاق و آخرت نیز چنین رابطه ای قابل تصور است. وقتی این دو مقوله در کنار هم قرار می گیرند، یک رابطه متقابل تأثیرگذار دارند. زندگی پس از مرگ از چند جهت بر اخلاق تأثیر می گذارد. زندگی پس از مرگ در شیعه در واقع از بسیاری جهات با مسیحیت متفاوت است. با این حال، برخی چیزها بین آنها مشترک است، از جمله زنده شدن مردگان، قضاوت در اعمال و حساب. این ما را به اشتراکاتی در این دو دین در رابطه اخلاق و آخرت می رساند. در نهایت آنچه از تحقیق در این زمینه به دست آمده است این است که در هر دو دین، آخرت در سه حوزه معنابخشی، انگیزه بخشیدن و هدف بخشیدن بر اخلاق تأثیر می گذارد. این مقاله با روشی تحلیلی و تطبیقی به بررسی ابعاد مختلف این تأثیر می‌پردازد.

https://www.jspt.ir/article_194494_432d63dae73d2ee2d3f9d5d6b272ffed.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 افراط گرایی و قرائت‌‌های ناصواب جریان مدعی یمانی از مؤلفه‌های دینی افراط گرایی و قرائت‌‌های ناصواب جریان مدعی یمانی از مؤلفه‌های دینی 75 96 194495 10.22034/jspt.2024.426706.1017 EN محمدحسین رجبیان گروه اندیشه معاصر مسلمین، مدرسه مطالعات اسلامی، مجتمع آموزش عالی زبان،‌ادبیات و فرهنگ‌شناسی، جامعة المصطفی العالمیة، قم، ایران 0000-0001-9298-4729 محسن قنبری آلانق عضو هیأت علمی و معاونت ارتباطات و امور بین الملل، جامعة المصطفی العالمیة 0000-0002-1085-7900 احسان سلطانی گرد فرامرزی طلبه سطح 4، حوزه علمیه قم، قم، ایران Journal Article 2023 12 01 به گواه تاریخ و مشاهدات میدانی، یکی از چالش‌های بزرگ در دنیا افراط‌گرایی است که مخاطرات فرهنگی اجتماعی فراوانی را به دنبال دارد. از دیرباز تا کنون محققان با تمام اختلافاتی که داشته‌اند در جمیع اعصار و امصار به معضلات گوناگون افراط‌گرایی اشاره نموده‌اند. جریان‌های افراط‌گرایانه که ریشه در جهل و کبر دارند از ابزارهای مختلفی برای تحقق و ابراز خشونت فردی و اجتماعی بهره می‌برند که بارزترین آن‌ها قرائت نادرست از مؤلفه‌های دینی است. جریان مدعی یمانی که در دو دهه اخیر در عراق ظهور کرده با ادعاهای مختلفی که در زمینه مهدویت دارد، با برداشت‌های سطحی، افراط‌گرایانه و غلوّآمیز از آیات، روایات و سیره انبیا و ائمه هدی، مروج افراط گرایی مذهبی در میان جوامع دینی شده است. این مقاله با روشی توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و مجازی با نیم‌نگاهی به تاریخچه فرهنگ افراطی مذهبی در اسلام به تبیین افراط‌گرایی جریان مدعی یمانی از طریق تفسیر ناصواب مؤلفه‌های دینی پرداخته است. نتیجه بررسی مؤلفین حکایت از افراط‌گرایی‌های این جریان در امور اعتقادی، عملی و اجتماعی دارد که در قالب قول به تجسّد خداوند، ربوبیت پیامبر و ائمه، شرک پیامبران و ائمه، تکفیر شیعیانی که به این مدعی ایمان نیاورده‌اند و ترویج بی حرمتی مال آن‌ها، تشویق به قیام و خشونت‌های مسلحانه، افراط‌گرایی در تعاملات اجتماعی، چالش‌های سیاسی اجتماعی و تخریب فقها و غیره نمایان می‌گردد؛ و این‌ها نیست مگر به دلیل افراط‌گرایی آن‌ها در قرائت از منابع دینی. به گواه تاریخ و مشاهدات میدانی، یکی از چالش‌های بزرگ در دنیا افراط‌گرایی است که مخاطرات فرهنگی اجتماعی فراوانی را به دنبال دارد. از دیرباز تا کنون محققان با تمام اختلافاتی که داشته‌اند در جمیع اعصار و امصار به معضلات گوناگون افراط‌گرایی اشاره نموده‌اند. جریان‌های افراط‌گرایانه که ریشه در جهل و کبر دارند از ابزارهای مختلفی برای تحقق و ابراز خشونت فردی و اجتماعی بهره می‌برند که بارزترین آن‌ها قرائت نادرست از مؤلفه‌های دینی است. جریان مدعی یمانی که در دو دهه اخیر در عراق ظهور کرده با ادعاهای مختلفی که در زمینه مهدویت دارد، با برداشت‌های سطحی، افراط‌گرایانه و غلوّآمیز از آیات، روایات و سیره انبیا و ائمه هدی، مروج افراط گرایی مذهبی در میان جوامع دینی شده است. این مقاله با روشی توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و مجازی با نیم‌نگاهی به تاریخچه فرهنگ افراطی مذهبی در اسلام به تبیین افراط‌گرایی جریان مدعی یمانی از طریق تفسیر ناصواب مؤلفه‌های دینی پرداخته است. نتیجه بررسی مؤلفین حکایت از افراط‌گرایی‌های این جریان در امور اعتقادی، عملی و اجتماعی دارد که در قالب قول به تجسّد خداوند، ربوبیت پیامبر و ائمه، شرک پیامبران و ائمه، تکفیر شیعیانی که به این مدعی ایمان نیاورده‌اند و ترویج بی حرمتی مال آن‌ها، تشویق به قیام و خشونت‌های مسلحانه، افراط‌گرایی در تعاملات اجتماعی، چالش‌های سیاسی اجتماعی و تخریب فقها و غیره نمایان می‌گردد؛ و این‌ها نیست مگر به دلیل افراط‌گرایی آن‌ها در قرائت از منابع دینی.

https://www.jspt.ir/article_194495_c7d61145bec372af2153f38ad338eb9d.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 پیوند دو سویه حقوق و اخلاق در احکام سیاسی اجتماعی اسلام پیوند دو سویه حقوق و اخلاق در احکام سیاسی اجتماعی اسلام 121 138 194659 10.22034/jspt.2021.194659 EN علی سعیدی استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه پیام نور قم محمد مهدی سعیدی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران 0000-0002-4636-0402 Journal Article 2024 04 22 انسان برای نیل به تعالی و خوشبختی در ابعاد فردی و اجتماعی، نیازمند حقوق و اخلاق است. وجود قواعد اخلاقی در کنار قواعد حقوقی برای ساختن یک جامعه شایسته و دارای تمدن، ضروری است. نظام های حقوقی و اخلاقی برای نظم‌دهی و مدیریت حیات مادی و معنوی انسان به صورت مکمل یکدیگر، طراحی شده اند. نسبت، تعامل و ترابط اخلاق و حقوق از پر اهمیت ترین مباحث «فلسفه حقوق» است. میان قواعد اخلاقی و قواعد حقوقی رابطه منطقی عام و خاص من وجه وجود دارد. در این نوشتار ترابط و تعامل حقوق و اخلاق در احکام سیاسی اجتماعی اسلام، مبتنی بر آموزه های قرآن و سنت به عنوان دو منبع اصیل شریعت، بررسی شده است. ترابط بین حقوق و اخلاق در امور گوناگون سیاسی اجتماعی مانند خانواده، امور مدنی، جزائی، دادرسی، نظامی و سیاسی، بسیار مستحکم است که در این پژوهش، نمونه هایی از این ترابط در امور مختلف، مبتنی بر آیات و آحادیث، مورد کنکاش و تحلیل قرار گرفته است. انسان برای نیل به تعالی و خوشبختی در ابعاد فردی و اجتماعی، نیازمند حقوق و اخلاق است. وجود قواعد اخلاقی در کنار قواعد حقوقی برای ساختن یک جامعه شایسته و دارای تمدن، ضروری است. نظام های حقوقی و اخلاقی برای نظم‌دهی و مدیریت حیات مادی و معنوی انسان به صورت مکمل یکدیگر، طراحی شده اند. نسبت، تعامل و ترابط اخلاق و حقوق از پر اهمیت ترین مباحث «فلسفه حقوق» است. میان قواعد اخلاقی و قواعد حقوقی رابطه منطقی عام و خاص من وجه وجود دارد. در این نوشتار ترابط و تعامل حقوق و اخلاق در احکام سیاسی اجتماعی اسلام، مبتنی بر آموزه های قرآن و سنت به عنوان دو منبع اصیل شریعت، بررسی شده است. ترابط بین حقوق و اخلاق در امور گوناگون سیاسی اجتماعی مانند خانواده، امور مدنی، جزائی، دادرسی، نظامی و سیاسی، بسیار مستحکم است که در این پژوهش، نمونه هایی از این ترابط در امور مختلف، مبتنی بر آیات و آحادیث، مورد کنکاش و تحلیل قرار گرفته است.

https://www.jspt.ir/article_194659_bf92035761e9d272fd878770c1ff0df6.pdf

موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 3 1 2021 06 22 راهکارهای فقهی و حقوقی مبارزه با سوءاستفاده از اموال عمومی با توجه به کمک‌های جامعه جهانی در پروژه‌های بازسازی افغانستان راهکارهای فقهی و حقوقی مبارزه با سوءاستفاده از اموال عمومی با توجه به کمک‌های جامعه جهانی در پروژه‌های بازسازی افغانستان 194604 10.22034/jspt.2024.420340.1011 EN عبدالاحد شفیق فقیری عضو هیأت علمی دانشگاه هرات و دانشجوی دکتری دانشکده الهیات دانشگاه تهران عابدین مومنی استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران Journal Article 2023 10 11 در نظام حقوقی اسلام، مسئله مبارزه با سوءاستفاده از اموال عمومی و ارائه راهکارهای فقهی و حقوقی، ازجمله مباحثیاند، که در زیرمجموعه مباحث حقوق عمومی اسلامی قرار دارد. این مسئله، همواره کانون توجه فقها و حقوقدانان بوده و آنان در این زمینه آثار ارزشمندی نوشتهاند و هرکدام با توجه به شرایط زمانی و مکانی خویش این بحث تبیین و تحلیل نمودهاند؛ زیرا مسئله سوءاستفاده از اموال عمومی همیشه یکی از چالشهای بنیادین اجتماعی بوده، که مردم و جامعه را به‌سوی بحران هدایت نموده است. مسئله‌ای سوءاستفاده از اموال عمومی، در بیشتر کشورها متأسفانه رواج داشته و دارد، که کشور افغانستان یکی از آن کشورهای گرفتار در این بحران ویرانگر است و بسیاری از اموال عمومی ازجمله؛ کمکهای جامعه جهانی در پروژهای بازسازی افغانستان است، که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مورد سوءاستفاده قرارگرفته است. این مقاله، با توجه به اذعان سوءاستفاده از اموال عمومی، که به‌عنوان یک چالش در راستای بازسازی کشور افغانستان مطرح بوده و است، جهت بیرون رفت از این چالش ویرانگر، با مدد گیری از آثار فقهای مذاهب اسلامی و حقوقدانان مسلمان، با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد مقارنهای، نخست مسئله را توضیح داده و به تبیین مفاهیم پرکاربرد در این مقاله پرداخته و در ادامه به ارائه راهکار پرداخته است، که حاصل و یافتههای مقاله حاضر عبارت‌اند از: مقصود از اموال عمومی، هر شیء غیر محدودی است که مالک معینی نداشته، شریعت اسلام انتفاع از آن را برای جامعه مباح دانسته است، که کمک جامعه جهانی جهت بازسازی افغانستان یکی از مصادیق آن هست. این اموال، توسط شخصیتهای حقیقی و یا حقوقی، با عناوین مانند: اختلاس، اتلاف، سرقت، خیانت‌درامانت و... مورد سوءاستفاده قرارگرفته و باعث زمینهسازی فساد گسترده در جامعه گردیده است. این مقاله با الگوپذیری از روش فقها و در پارادایم آنان، نخست مفاهیم پرکاربرد و کلیدی را تبیین نموده و در ادامه به تبیین و تحلیل گونهها و روش سوءاستفاده پرداخته و سرانجام با جمعبندی آنها، جهت رفع این چالش ویران، راهکارهای را مطرح نموده است. در منابع فقهی و حقوقی، جهت رفع این مشکل راهکارهای بیان گردیده و جهت مجازات سوءاستفاده کنندگان از اموال عمومی، کیفرهای مادی و غیرمادی متعدد، مانند: حبس، جزای نقدی، برکناری دائمی و یا مدت طولانی از وظائف دولتی، اجرای حدود و تعزیرات بیان است، که در این مقاله جمعآوری، تحلیل و تبیین گردیده است. در نظام حقوقی اسلام، مسئله مبارزه با سوءاستفاده از اموال عمومی و ارائه راهکارهای فقهی و حقوقی، ازجمله مباحثیاند، که در زیرمجموعه مباحث حقوق عمومی اسلامی قرار دارد. این مسئله، همواره کانون توجه فقها و حقوقدانان بوده و آنان در این زمینه آثار ارزشمندی نوشتهاند و هرکدام با توجه به شرایط زمانی و مکانی خویش این بحث تبیین و تحلیل نمودهاند؛ زیرا مسئله سوءاستفاده از اموال عمومی همیشه یکی از چالشهای بنیادین اجتماعی بوده، که مردم و جامعه را به‌سوی بحران هدایت نموده است. مسئله‌ای سوءاستفاده از اموال عمومی، در بیشتر کشورها متأسفانه رواج داشته و دارد، که کشور افغانستان یکی از آن کشورهای گرفتار در این بحران ویرانگر است و بسیاری از اموال عمومی ازجمله؛ کمکهای جامعه جهانی در پروژهای بازسازی افغانستان است، که توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مورد سوءاستفاده قرارگرفته است. این مقاله، با توجه به اذعان سوءاستفاده از اموال عمومی، که به‌عنوان یک چالش در راستای بازسازی کشور افغانستان مطرح بوده و است، جهت بیرون رفت از این چالش ویرانگر، با مدد گیری از آثار فقهای مذاهب اسلامی و حقوقدانان مسلمان، با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد مقارنهای، نخست مسئله را توضیح داده و به تبیین مفاهیم پرکاربرد در این مقاله پرداخته و در ادامه به ارائه راهکار پرداخته است، که حاصل و یافتههای مقاله حاضر عبارت‌اند از: مقصود از اموال عمومی، هر شیء غیر محدودی است که مالک معینی نداشته، شریعت اسلام انتفاع از آن را برای جامعه مباح دانسته است، که کمک جامعه جهانی جهت بازسازی افغانستان یکی از مصادیق آن هست. این اموال، توسط شخصیتهای حقیقی و یا حقوقی، با عناوین مانند: اختلاس، اتلاف، سرقت، خیانت‌درامانت و... مورد سوءاستفاده قرارگرفته و باعث زمینهسازی فساد گسترده در جامعه گردیده است. این مقاله با الگوپذیری از روش فقها و در پارادایم آنان، نخست مفاهیم پرکاربرد و کلیدی را تبیین نموده و در ادامه به تبیین و تحلیل گونهها و روش سوءاستفاده پرداخته و سرانجام با جمعبندی آنها، جهت رفع این چالش ویران، راهکارهای را مطرح نموده است. در منابع فقهی و حقوقی، جهت رفع این مشکل راهکارهای بیان گردیده و جهت مجازات سوءاستفاده کنندگان از اموال عمومی، کیفرهای مادی و غیرمادی متعدد، مانند: حبس، جزای نقدی، برکناری دائمی و یا مدت طولانی از وظائف دولتی، اجرای حدود و تعزیرات بیان است، که در این مقاله جمعآوری، تحلیل و تبیین گردیده است.