Urwat al - Wuthqa International Academic Research Institute Journal of the Socio-Political Thought of Islam 2981-1511 6 2 2025 09 23 An Analysis of the Epistemic Approaches of Imam Sajjad (AS) towards the 'Uthmaniyya Current in the Aftermath of Ashura بازخوانی راهبردهای معرفتی امام سجاد(ع) در تعامل با جریان عثمانیه در دوره پساعاشورا 274 294 253086 10.22034/jspt.2026.575575.1168 EN Muhammad Bagher Shakeri Ph.D. Student, International University of Islamic Denominations Abdullah Farrahi Assistant Professor, Faculty of Department of History, International University of Islamic Denominations Abbas Mirzaei Nokabadi Assistant Professor, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University Journal Article 2026 02 13 The Imamate of Imam al-Sajjād (61–94 AH) coincided with the Umayyad consolidation of power and the rise of the ʿUthmāniyya movement, which, backed by the state, promoted a politicized narrative to legitimize Umayyad rule and delegitimize the Ahl al-Bayt. This study investigates the interactive strategies Imam al-Sajjād employed to counter the ʿUthmāniyya’s intellectual foundations under political repression and assesses their social effects on the Shiʿi community.<br>Using a historical-analytical methodology and drawing from both Shiʿi and Sunni sources, the research conceptualizes the Imam’s strategies across three levels: epistemic-doctrinal, educational-cultural, and social-network-oriented. The social outcomes are measured through indicators like the reconstruction of Shiʿi identity, the strengthening of scholarly networks, and the erosion of rival discourses.<br>The findings reveal that Imam al-Sajjād avoided direct political confrontation, instead adopting a strategy of “epistemic resistance” and “soft cultural action.” Through supplications, training of elites, promoting a knowledge-based model of Imamate, and indirect critiques of ʿUthmānī doctrines, he neutralized their intellectual influence. These efforts preserved Shiʿi cohesion and laid the groundwork for the subsequent Imamate of Imam al-Bāqir, presenting Imam al-Sajjād’s approach as an active, strategic model of engagement with ideological deviation. دوره امامت حضرت علی بن الحسین، امام سجاد(ع) (۶۱–۹۴ هـ.ق)، هم‌زمان با تثبیت قدرت سیاسی امویان و گسترش گفتمان‌های رقیب در حوزه مشروعیت دینی، از مقاطع حساس تاریخ تشیع به شمار می‌آید. در این دوره، جریان عثمانیه با قرائتی جهت‌دار از تاریخ صدر اسلام و با اتکا به قدرت سیاسی حاکم، در پی مشروع‌سازی خلافت اموی و تضعیف مرجعیت معرفتی و اجتماعی اهل‌بیت(ع) بود. مسئله اصلی پژوهش آن است که امام سجاد(ع) در شرایط محدودیت سیاسی، از چه راهبردهایی برای مواجهه با مبانی فکری عثمانیه بهره گرفتند و این راهبردها چه آثار اجتماعی بر جامعه شیعی بر جای نهاد.<br>هدف پژوهش، تحلیل راهبردهای تعاملی امام سجاد(ع) در مواجهه با جریان عثمانیه و تبیین آثار اجتماعی آن‌هاست. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ تاریخی و با بهره‌گیری از تحلیل مفهومی و محتوایی داده‌های تاریخی و حدیثی شیعه و اهل سنت انجام شده است. در این چارچوب، راهبردهای امام(ع) در سه سطح معرفتی ـ اعتقادی، تربیتی ـ فرهنگی و اجتماعی بررسی و آثار آن‌ها بر بازسازی هویت شیعی، تثبیت شبکه‌های علمی و تربیتی و تضعیف گفتمان رقیب تحلیل شده است.<br>یافته‌ها نشان می‌دهد که امام سجاد(ع) با پرهیز از تقابل سیاسی مستقیم و با اتخاذ راهبرد مقاومت معرفتی و کنش نرم فرهنگی، از طریق دعا، تربیت نخبگان علمی، بازتولید گفتمان امامت و نقد غیرمستقیم مبانی عثمانی، به مدیریت چالش‌های دینی عصر اموی پرداختند. این راهبردها در حفظ انسجام اجتماعی شیعه و فراهم‌سازی زمینه فکری ـ اجتماعی عصر امام باقر(ع) نقش مؤثری ایفا کرد. https://www.jspt.ir/article_253086_e5e1a1fb5d8d5f6974cb87828494fa45.pdf