Urwat al - Wuthqa International Academic Research Institute Journal of the Socio-Political Thought of Islam 2981-1511 6 2 2025 09 23 The Role of ʿAbd al-Razzāq al-Sanhūrī in the Revival of Islamic Jurisprudence and the Codification of Modern Civil Laws نقش عبدالرزاق سنهوری در احیای فقه اسلامی و تدوین قوانین مدنی مدرن 29 50 253075 10.22034/jspt.2026.547023.1134 EN Mohammad Mehryar PhD in Private Law Assistant Professor, Department of Law, University of Religions and Denominations, Qom, Iran AbdolMohammad Sharifat PhD Student, Department of Law, University of Religions and Denominations, Qom, Iran a.sharifat@urd.ac.ir 0009-0005-2555-5146 Journal Article 2025 09 15 Abstract ʿAbd al-Razzāq al-Sanhūrī, one of the most prominent jurists in the Islamic world, played a distinctive role in reviving Islamic jurisprudence (fiqh) and integrating it with modern legal systems. The central problem addressed in this study is how Islamic jurisprudence can serve as a source for the formulation of modern civil laws and how al-Sanhūrī’s efforts in this regard may be evaluated. The significance of this study derives from the fact that, despite the profound influence of al-Sanhūrī’s model on the development of civil codes in the Arab world, his approach has often been examined either descriptively or without a critical assessment of its potential and limitations. Accordingly, the principal question of this article is: To what extent did al-Sanhūrī’s project succeed in reconciling Islamic jurisprudence with modern law, and what capacities and limitations does this model possess for its continuation and adaptation under contemporary conditions? Employing a descriptive–analytical methodology and drawing upon al-Sanhūrī’s principal works as well as sources in comparative law, this study examines the theoretical foundations, methodology, and practical implications of his legal thought. The findings demonstrate that, by emphasizing the renewal of ijtihād in Islamic jurisprudence, deriving general and transhistorical legal principles, distinguishing between religious belief and Sharīʿa as a body of law, and employing the comparative method, al-Sanhūrī succeeded in incorporating elements of Islamic jurisprudence into modern civil legislation and redefining it as a dynamic legal system. At the same time, the findings reveal certain conceptual ambiguities and the risk of reducing Sharīʿa to a merely legal system. Overall, the study concludes that al-Sanhūrī’s project constitutes an inspiring yet critically revisable model that requires further theoretical development in order to address the legal challenges of the contemporary world. عبدالرزاق سنهوری، یکی از برجسته‌ترین حقوقدانان جهان اسلام، نقشی بی‌بدیل در احیای فقه اسلامی و تلفیق آن با نظام‌های حقوقی مدرن ایفا کرد. مسأله اصلی این پژوهش، چگونگی کاربرد فقه اسلامی به‌عنوان منبعی برای تدوین قوانین مدنی مدرن و ارزیابی تلاش‌های سنهوری در این زمینه است. ضرورت این پژوهش از آن‌جا ناشی می‌شود که الگوی سنهوری، با وجود تأثیر عمیق بر تدوین قوانین مدنی در جهان عرب، غالباً یا به‌صورت توصیفی بررسی شده یا بدون ارزیابی انتقادی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های آن مورد استناد قرار گرفته است. بر این اساس، سؤال اصلی مقاله آن است که پروژه سنهوری تا چه اندازه در تحقق تلفیق میان فقه اسلامی و حقوق مدرن موفق بوده و این الگو چه قابلیت‌ها و کاستی‌هایی برای تداوم و روزآمدسازی در شرایط معاصر دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با اتکا به آثار اصلی سنهوری و منابع حقوق تطبیقی، به واکاوی مبانی نظری، روش‌شناسی و پیامدهای عملی اندیشه او می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سنهوری با تأکید بر احیای اجتهادی فقه اسلامی، استخراج قواعد کلی و فرازمانی، تفکیک میان اعتقاد و شریعت به‌مثابه قانون و بهره‌گیری از روش تطبیقی، موفق شده است فقه اسلامی را در قالب قوانین مدنی مدرن وارد سازد و آن را به‌عنوان نظامی حقوقی پویا بازتعریف کند. با این حال، نتایج همچنین حاکی از وجود برخی ابهامات مفهومی و خطر تقلیل شریعت به نظامی صرفاً حقوقی است. در مجموع، مقاله نتیجه می‌گیرد که پروژه سنهوری الگویی الهام‌بخش اما نیازمند بازخوانی انتقادی و تکمیل نظری در مواجهه با چالش‌های حقوقی معاصر است.

https://www.jspt.ir/article_253075_f8e28b81b052dcd17d021d1c98d44191.pdf