موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 6 1 2025 05 22 جایگاه تجاوز ناموسی در فقه امامیه: از مفهوم تا حکم جایگاه تجاوز ناموسی در فقه امامیه: از مفهوم تا حکم 79 94 243337 10.22034/jspt.2025.544368.1131 EN سید ابوالحسن توفیقیان مدیر مرکز پژوهش های بین الملل حوزه های علمیه Journal Article 2025 08 31 این مقاله به تحلیل مفهوم، مصادیق و احکام فقهی «تجاوز به ناموس» در فقه امامیه می‌پردازد. «تجاوز ناموسی» به معنای ورود غیرمجاز به حریم جنسی ناموس دیگری خارج از چارچوب‌های شرعی و بدون رضایت او، با استفاده از زور، تهدید، تطمیع یا فریب است. چهار ویژگی اصلی این پدیده عبارت‌اند از: نقض رضایت، بهره‌گیری از زور یا فریب، تعرض به حریم جنسی و حضور شخص ثالث.<br>با توجه به این ویژگی ها تفاوت آن با مفاهیمی همچون زنا، خیانت و «وطی به شبهه» مشخص می شود. در زنا و خیانت، رضایت طرفین وجود دارد، در حالی که در تجاوز رضایت قربانی نقض می‌شود. «وطی به شبهه» نیز با غفلت یا فراموشی فرد همراه است، اما در تجاوز، تعمدی که در قالب زور، فریب و .. همراه است. این تمایز، نقش تعیین‌کننده‌ای در فهم مصادیق و تعیین احکام فقهی دارد.<br>از منظر فقهی، تجاوز ناموسی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: تجاوز در حد جماع و تجاوزات کمتر از حد جماع. در موارد کمتر از حد جماع، اصل «ضرورت دفاع از ناموس» برقرار است و شدت دفاع می‌تواند از تذکر شفاهی تا جواز قتل مهاجم متغیر باشد. در تجاوز در حد جماع، قتل متجاوز به عنوان مجازات نهایی در نظر گرفته شده و خون او هدر رفته تلقی می‌شود؛ مدافع از نظر ضمان مسئولیتی ندارد و هرگونه خسارت وارده به او بر عهده متجاوز است. این مقاله به تحلیل مفهوم، مصادیق و احکام فقهی «تجاوز به ناموس» در فقه امامیه می‌پردازد. «تجاوز ناموسی» به معنای ورود غیرمجاز به حریم جنسی ناموس دیگری خارج از چارچوب‌های شرعی و بدون رضایت او، با استفاده از زور، تهدید، تطمیع یا فریب است. چهار ویژگی اصلی این پدیده عبارت‌اند از: نقض رضایت، بهره‌گیری از زور یا فریب، تعرض به حریم جنسی و حضور شخص ثالث.<br>با توجه به این ویژگی ها تفاوت آن با مفاهیمی همچون زنا، خیانت و «وطی به شبهه» مشخص می شود. در زنا و خیانت، رضایت طرفین وجود دارد، در حالی که در تجاوز رضایت قربانی نقض می‌شود. «وطی به شبهه» نیز با غفلت یا فراموشی فرد همراه است، اما در تجاوز، تعمدی که در قالب زور، فریب و .. همراه است. این تمایز، نقش تعیین‌کننده‌ای در فهم مصادیق و تعیین احکام فقهی دارد.<br>از منظر فقهی، تجاوز ناموسی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: تجاوز در حد جماع و تجاوزات کمتر از حد جماع. در موارد کمتر از حد جماع، اصل «ضرورت دفاع از ناموس» برقرار است و شدت دفاع می‌تواند از تذکر شفاهی تا جواز قتل مهاجم متغیر باشد. در تجاوز در حد جماع، قتل متجاوز به عنوان مجازات نهایی در نظر گرفته شده و خون او هدر رفته تلقی می‌شود؛ مدافع از نظر ضمان مسئولیتی ندارد و هرگونه خسارت وارده به او بر عهده متجاوز است. https://www.jspt.ir/article_243337_02f168dc54bad002b700c25fde8cd786.pdf