موسسه بین المللی عروة الوثقی اندیشه سیاسی اجتماعی اسلام 2981-1511 2 2 2020 07 01 علل تأثیرگذاری سید قطب بر حرکت‌های اسلامی معاصر علل تأثیرگذاری سید قطب بر حرکت‌های اسلامی معاصر 57 72 194279 10.22034/jspt.2024.386492.1000 EN Morteza Agha Mohammadi Assistant Professor in department of Islamic studies, Al-Mustafa international university, Johannesburg, South Africa Journal Article 2023 03 05 در دهه‌های اخیر جهان اسلام و تحولات آن از خبرسازترین بخش‌ها در دنیا بوده است. در این میان برخی شخصیت‌ها از نقش و اهمیت بالایی برخوردار هستند که سید قطب از جمله آنهاست. تأثیرگذاری وی، بیش از آن که ناشی از شخصیت ممتاز یا سطح علمی بالای او باشد، معلول مجموعه‌ای از عوامل دیگر است. این مقاله با توسل به چارچوب نظری توماس اسپریگنز برای بحران، تلاش می کند تا توضیح دهد که چرا و چگونه سید قطب چنین تأثیری بر اسلام گرایان داشته است. این مقاله، پژوهشی است برای درک علل تأثیرگذاری آثار سید قطب بر جریان‌های سیاسی اسلام‌گرای معاصر. خلاء ایدئولوژیک کارآمد در زمان وی، ناکارآمدی ادبیات اخوان‌المسلمین، ارائه ایده نو در مورد جامعه اسلامی و حکومت توسط قطب و تجویز قیام علیه حاکم در عالم اهل سنت، شرایط تاریخی جامعه مصر، اعدام سید قطب و وجود شخصیتی همچون جمال عبدالناصر و مجموعه مسائل مربوط به اینها، همگی فضایی را ایجاد می‌نمایند که مخاطب هیجان زده در جامعه مصر، راه حل مشکلات خود را در محقق کردن جامعه ایده آلی می‌بیند که سید قطب ترسیم می‌نماید. حاصل آنکه تأثیر گسترده سید قطب بیش از آنکه از اندیشه‌های ممتازی نشأت گرفته باشد، به سبب شرایط زمانی خاص او و تقاضای جامعه است و در همین راستا کتاب تاریخی «معالم فی الطریق» که با شور و حماسه و غیرت خاصی نوشته شده به مانیفست حرکت-های اسلامگرا در مصر تبدیل شده و بعدها در حرکت‌های اسلامی در دیگر نقاط هم اثر می‌گذارد. در دهه‌های اخیر جهان اسلام و تحولات آن از خبرسازترین بخش‌ها در دنیا بوده است. در این میان برخی شخصیت‌ها از نقش و اهمیت بالایی برخوردار هستند که سید قطب از جمله آنهاست. تأثیرگذاری وی، بیش از آن که ناشی از شخصیت ممتاز یا سطح علمی بالای او باشد، معلول مجموعه‌ای از عوامل دیگر است. این مقاله با توسل به چارچوب نظری توماس اسپریگنز برای بحران، تلاش می کند تا توضیح دهد که چرا و چگونه سید قطب چنین تأثیری بر اسلام گرایان داشته است. این مقاله، پژوهشی است برای درک علل تأثیرگذاری آثار سید قطب بر جریان‌های سیاسی اسلام‌گرای معاصر. خلاء ایدئولوژیک کارآمد در زمان وی، ناکارآمدی ادبیات اخوان‌المسلمین، ارائه ایده نو در مورد جامعه اسلامی و حکومت توسط قطب و تجویز قیام علیه حاکم در عالم اهل سنت، شرایط تاریخی جامعه مصر، اعدام سید قطب و وجود شخصیتی همچون جمال عبدالناصر و مجموعه مسائل مربوط به اینها، همگی فضایی را ایجاد می‌نمایند که مخاطب هیجان زده در جامعه مصر، راه حل مشکلات خود را در محقق کردن جامعه ایده آلی می‌بیند که سید قطب ترسیم می‌نماید. حاصل آنکه تأثیر گسترده سید قطب بیش از آنکه از اندیشه‌های ممتازی نشأت گرفته باشد، به سبب شرایط زمانی خاص او و تقاضای جامعه است و در همین راستا کتاب تاریخی «معالم فی الطریق» که با شور و حماسه و غیرت خاصی نوشته شده به مانیفست حرکت-های اسلامگرا در مصر تبدیل شده و بعدها در حرکت‌های اسلامی در دیگر نقاط هم اثر می‌گذارد. https://www.jspt.ir/article_194279_6541504e1c380781ae01bf8ad43dc30d.pdf